Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί για εγκυμοσύνη, οι διατροφικές αλλαγές συχνά ξεκινούν από τη γυναίκα. Ο άνδρας, όμως, έχει κι εκείνος θέση σε αυτή την προετοιμασία. Αν αναρωτιέσαι τι μπορείς να κάνεις από τη δική σου πλευρά, η αρχή βρίσκεται στις συνήθειες που μπορείς να κρατήσεις στην καθημερινότητά σου.
Η φροντίδα της διατροφής σου είναι ένα ουσιαστικό βήμα στην προετοιμασία για εγκυμοσύνη. Αν όμως υπάρχει δυσκολία σύλληψης, χρειάζεται παράλληλα να διερευνηθούν και οι πιθανοί ιατρικοί παράγοντες.
Τι γνωρίζουμε για τη διατροφή και το σπέρμα
Η μεσογειακή διατροφή έχει μελετηθεί και στην Ελλάδα. Η ελληνική μελέτη των Karayiannis et al. συμπεριέλαβε 225 άνδρες από ζευγάρια που επισκέπτονταν κλινική γονιμότητας στην Αθήνα. Η μεγαλύτερη προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή συσχετίστηκε με υψηλότερη συγκέντρωση, μεγαλύτερο συνολικό αριθμό και καλύτερη κινητικότητα σπερματοζωαρίων. Επειδή ήταν μελέτη παρατήρησης, δείχνει μια συσχέτιση, χωρίς να αποδεικνύει ότι η διατροφή προκάλεσε αυτές τις διαφορές. [1]
Συμπληρωματικά, σε τυχαιοποιημένη μελέτη των Caruso et al. με 160 υγιείς νέους άνδρες, η μεσογειακή διατροφή για έξι μήνες οδήγησε σε μεγαλύτερη βελτίωση στη συγκέντρωση και στον συνολικό αριθμό σπερματοζωαρίων σε σύγκριση με διατροφή χαμηλών λιπαρών. Δεν βρέθηκαν διαφορές σε όλες τις παραμέτρους. [2]
Τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά οι καλύτερες τιμές στο σπερμοδιάγραμμα δεν μεταφράζονται αυτόματα σε μεγαλύτερη πιθανότητα εγκυμοσύνης. [1, 2]
Πώς μπορεί να μοιάζει αυτό στο πιάτο σου
Δεν χρειάζεσαι ακριβά προϊόντα ή εξεζητημένες τροφές «γονιμότητας». Μπορείς να ξεκινήσεις από γνώριμα φαγητά και λίγη καλύτερη οργάνωση:
Βάλε λαχανικά στο κυρίως γεύμα και έχε φρούτα διαθέσιμα για μέσα στη μέρα.
Δώσε στα όσπρια σταθερή θέση στην εβδομάδα σου. Φακές με ψωμί και σαλάτα ή φασόλια με λαχανικά μπορούν να γίνουν ένα πρακτικό γεύμα και για την επόμενη μέρα.
Βάλε ποικιλία στις πηγές πρωτεΐνης. Ψάρι, αβγά, γιαούρτι, όσπρια και πουλερικά μπορούν να εναλλάσσονται, ανάλογα με τις προτιμήσεις σου.
Χρησιμοποίησε ελαιόλαδο και πρόσθεσε ανάλατους ξηρούς καρπούς σε ένα σνακ.
Δοκίμασε ψωμί ολικής ή βρώμη όπου σου ταιριάζουν.
Κάνε την οργάνωση εύκολη
Αν η μέρα σου περνά με καφέδες και το πρώτο κανονικό γεύμα έρχεται το βράδυ, ξεκίνα από εκεί. Ένα γιαούρτι με βρώμη και φρούτο, ένα σάντουιτς με αβγό και λαχανικά ή μια μερίδα από το χθεσινό φαγητό μπορούν να σε βοηθήσουν να τρως πιο οργανωμένα.
Κρατήστε, αν σας εξυπηρετεί, μια κοινή βάση φαγητού στο σπίτι. Το ίδιο ταψί με ψάρι, πατάτες και λαχανικά μπορεί να εξυπηρετήσει και τους δύο, με ποσότητες προσαρμοσμένες στις ανάγκες σας.
Χρειάζεσαι συμπλήρωμα για το σπέρμα;
Μια συσκευασία που γράφει «ανδρική γονιμότητα» δεν αρκεί για να ξέρουμε αν θα σε βοηθήσει. Οι οδηγίες AUA/ASRM επισημαίνουν ότι το κλινικό όφελος των συμπληρωμάτων, όπως αντιοξειδωτικά και βιταμίνες, στη θεραπεία της ανδρικής υπογονιμότητας είναι αβέβαιο. Τα δεδομένα δεν επαρκούν για να προταθούν συγκεκριμένα σκευάσματα για αυτόν τον σκοπό. [3]
Χαρακτηριστικά, σε μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη με 2.370 ζευγάρια που προγραμμάτιζαν θεραπεία υπογονιμότητας, η χορήγηση φυλλικού οξέος και ψευδαργύρου στους άνδρες δεν βελτίωσε σημαντικά την ποιότητα του σπέρματος ή τις γεννήσεις σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο. [4]
Πριν αγοράσεις ή συνδυάσεις προϊόντα, συζήτησε τι ήδη παίρνεις με τον γιατρό και τον διαιτολόγο σου. Η επιλογή συμπληρώματος χρειάζεται συγκεκριμένο λόγο, με βάση το ιστορικό και τις ανάγκες σου.
Από πού να ξεκινήσεις αυτή την εβδομάδα
Διάλεξε μία αλλαγή που λύνει ένα πραγματικό πρόβλημα της ημέρας σου. Μπορεί να είναι να παίρνεις φαγητό στη δουλειά, να έχεις υλικά για ένα εύκολο πρωινό ή να μαγειρεύεις λίγο περισσότερο. Δώσε χώρο στη συνέπεια και προσάρμοσε την αλλαγή στην πραγματική σου ζωή.
Αν υπάρχει δυσκολία σύλληψης ή παθολογικό σπερμοδιάγραμμα, η διατροφική υποστήριξη μπορεί να γίνεται παράλληλα με τον ιατρικό έλεγχο και τη θεραπεία. Δεν χρειάζεται να περιμένεις πρώτα να «διορθώσεις» τη διατροφή σου για να απευθυνθείς στον κατάλληλο γιατρό. Η αξιολόγηση και των δύο συντρόφων έχει σημασία. [3]
Αν θέλεις βοήθεια για να οργανώσεις τη διατροφή σου πριν τη σύλληψη, μπορούμε να δούμε μαζί τις συνήθειες, τις εξετάσεις και τις ανάγκες σου και να φτιάξουμε ένα πλάνο που να εφαρμόζεται στην καθημερινότητά σου.
Βιβλιογραφία
[1] Karayiannis D, Kontogianni MD, Mendorou C, Douka L, Mastrominas M, Yiannakouris N. Association between adherence to the Mediterranean diet and semen quality parameters in male partners of couples attempting fertility. Human Reproduction. 2017;32(1):215–222. doi:10.1093/humrep/dew288.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27994040/
[2] Caruso P, et al. Effects of Mediterranean diet on semen parameters in healthy young adults: a randomized controlled trial. Minerva Endocrinol. 2020;45(4):280–287. doi:10.23736/S0391-1977.20.03362-3.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33478205/
[3] American Urological Association / American Society for Reproductive Medicine. Diagnosis and Treatment of Infertility in Men. Guideline 2020, amended 2024.
https://www.auanet.org/documents/Guidelines/PDF/2024%20Guidelines/Male%20Infertility%20Unabridged%20Final.pdf
[4] Schisterman EF, et al. Effect of Folic Acid and Zinc Supplementation in Men on Semen Quality and Live Birth Among Couples Undergoing Infertility Treatment: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2020;323(1):35–48. doi:10.1001/jama.2019.18714.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31910279/
